Gatunek A, B czy C? Jak zaprojektować opakowanie, które przejdzie klasy recyklingu PPWR

PPWR zmienia sposób myślenia o opakowaniach. Od projektanta, kupca i inżyniera pakowania będzie wymagać nie tylko pytania: „czy opakowanie chroni produkt?”, ale także: „jaki procent jego masy da się realnie poddać recyklingowi?”. To właśnie z tej logiki wynikają klasy recyklingu PPWR: A, B i C.

Nowe przepisy wynikają z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych. Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 r., a jego ogólne stosowanie rozpocznie się 12 sierpnia 2026 r. Oficjalny tekst aktu jest dostępny w EUR-Lex.

Skąd klasy A/B/C i jak są liczone?

Klasy recyklowalności mają określać, jaka część masy opakowania może zostać efektywnie poddana recyklingowi. W praktyce chodzi o ocenę całej jednostki opakowaniowej: materiału głównego, dodatków, powłok, klejów, etykiet, zamknięć, wkładek i elementów, które mogą utrudniać sortowanie lub przetwarzanie.

Najczęściej przyjmuje się następujące progi: klasa A oznacza co najmniej 95% recyklowalności wagowej, klasa B co najmniej 80%, a klasa C co najmniej 70%. Od 2030 r. na rynek mają trafiać wyłącznie opakowania osiągające co najmniej klasę C, natomiast od 2038 r. klasa C ma zostać wycofana i pozostaną tylko klasy A oraz B.

Ocena nie polega więc na ogólnym stwierdzeniu, że „opakowanie nadaje się do recyklingu”. Liczy się masa elementów, które przechodzą przez standardowe procesy zbiórki, sortowania i recyklingu. Jeżeli opakowanie zawiera komponenty trudne do oddzielenia albo niekompatybilne z danym strumieniem materiałowym, jego wynik może spaść mimo pozornie prostego projektu.

Co konkretnie decyduje o klasie? Kryteria oceny

Pierwszym czynnikiem jest skład materiałowy. Najbezpieczniejsze projektowo są układy możliwie jednomateriałowe. Ryzyko rośnie przy laminatach, połączeniach kilku trudnych do rozdzielenia materiałów, elementach metalizowanych, piankach, foliach i wstawkach, które w sortowni trafiają do innego strumienia niż główne opakowanie.

Drugim obszarem są kleje, farby i lakiery. Klej powinien być dobrany tak, aby nie utrudniał procesu recyklingu. Przy opakowaniach papierowych i tekturowych znaczenie ma m.in. zachowanie kleju w procesie rozwłókniania. Przy tworzywach ważna jest kompatybilność z konkretnym polimerem i technologią przetwarzania.

Trzeci element to powłoki barierowe. Warstwa PE, lakier, dyspersja, metalizacja albo laminat mogą poprawiać odporność opakowania, ale jednocześnie obniżać recyklowalność. Projekt powinien odpowiadać na pytanie, czy dana bariera jest rzeczywiście potrzebna oraz czy można ją zastąpić rozwiązaniem łatwiejszym do przetworzenia.

Czwartym czynnikiem są okienka, etykiety, sleeve’y i wstawki z innych materiałów. Nie są oceniane w izolacji. Ich zachowanie w procesie sortowania i recyklingu wpływa na ocenę całego opakowania. W przypadku etykiet istotne będą m.in. normy i wytyczne dotyczące zgodności materiałów etykietowych z recyklingiem, w tym podejście opisane przy EN 18120.

Piątym parametrem jest łatwość opróżnienia. Opakowanie, w którym zostaje dużo produktu, może gorzej wypadać w ocenie, ponieważ pozostałości zwiększają masę odpadu i zanieczyszczają strumień recyklingowy.

Harmonogram: od 2028 do 2038

Pierwszym etapem będzie publikacja szczegółowych kryteriów projektowych. Komisja Europejska ma doprecyzować wymagania Design for Recycling, które pozwolą oceniać poszczególne kategorie opakowań według jednolitych zasad. Kryteria i wskaźniki recyklowalności mają zostać określone przed wejściem głównych obowiązków recyklingowych od 2030 r.

Od 1 stycznia 2030 r. wszystkie opakowania będą musiały spełniać wymagania projektowania pod recykling. Opakowania poniżej progu 70% recyklowalności nie powinny być wprowadzane na rynek. To oznacza koniec projektów, które formalnie „mają elementy nadające się do recyklingu”, ale jako całość nie przechodzą oceny.

Od 2035 r. pojawi się kolejny warunek: recycling at scale PPWR. Opakowanie nie będzie mogło być tylko teoretycznie recyklowalne. Będzie musiało być możliwe do zbiórki, sortowania i recyklingu w działającej infrastrukturze na poziomie UE. Dla większości kategorii materiałowych wskazywany jest próg 55%, a dla drewna 30%.

Od 2038 r. wymagania zostaną zaostrzone. Z rynku mają zniknąć opakowania klasy C, więc bezpiecznym kierunkiem projektowym już dziś jest celowanie w klasę A lub B, a nie w minimalny próg dopuszczenia.

Proces certyfikacji i dokumentacja techniczna

PPWR wprowadza większą wagę formalnej dokumentacji. Producent będzie musiał wykazać, że opakowanie spełnia wymagania rozporządzenia. Po przeprowadzeniu oceny zgodności sporządzana jest deklaracja zgodności UE opakowania, zgodnie z art. 39 i załącznikiem VIII. Dokumentacja techniczna oraz deklaracja mają być przechowywane przez wymagany okres, m.in. 5 lat dla opakowań jednorazowego użytku.

Dokumentacja powinna obejmować dane pozwalające zidentyfikować typ opakowania, jego konstrukcję, skład materiałowy, komponenty, zastosowane substancje, wyniki oceny oraz osobę odpowiedzialną za zgodność. W praktyce oznacza to, że projekt opakowania musi być opisany technicznie, a nie tylko handlowo.

FAQ

Czy tektura falista automatycznie dostaje klasę A?

Nie. Tektura ma dobrą pozycję startową dzięki jednomateriałowości i istniejącej infrastrukturze recyklingu, ale ocena zależy od całego projektu: klejów, zadruku, powłok, wkładek, okienek i sposobu użycia.

Czy nadruk na kartonie obniża klasę?

Może, ale nie musi. Znaczenie ma rodzaj farby, powierzchnia zadruku, intensywność pigmentów i wpływ na proces recyklingu.

Jakie farby są dopuszczalne?

Najbezpieczniej stosować farby i lakiery potwierdzone jako kompatybilne z właściwym strumieniem recyklingowym. Po publikacji szczegółowych kryteriów Design for Recycling trzeba będzie odnosić się do wymagań dla konkretnej kategorii opakowań.

Kto odpowiada za deklarację zgodności?

Odpowiedzialność za opłaty oraz wprowadzenie na rynek produktu zapakowanego w dane opakowanie ponosi podmiot wprowadzający, np. producent pakujący swoje wyroby w opakowania dostarczone przez dostawcę lub wytwórcę opakowań.

Jednocześnie deklarację zgodności UE, czyli DoC, dla danego typu opakowania sporządza i wystawia strona produkująca lub dostarczająca opakowanie. Dokument powinien zostać podpisany przez osobę uprawnioną, zgodnie z rolą danego podmiotu określoną w PPWR.

Projektowanie pod PPWR zaczyna się przed produkcją

Największym błędem będzie traktowanie klasy recyklingu jako formalności wykonywanej na końcu. Ocena A, B lub C jest wynikiem tego, jak przebiegało projektowanie opakowań, ze szczególnym uwzględnieniem decyzji dotyczących materiału, konstrukcji, klejenia, powłok, etykiet, formatu i możliwości realnego recyklingu.

Organic Polska wspiera firmy w projektowaniu opakowań przemysłowych z tektury falistej, w tym palet, oktabinów, kontenerów, przekładek, insertów, kształtek i elementów stabilizujących. Dzięki pracy projektowej, prototypowaniu i doświadczeniu w niestandardowym wykorzystaniu tektury można przygotowywać rozwiązania, które odpowiadają na wymagania transportu, ochrony produktu i przyszłej oceny recyklowalności.

PPWR nie premiuje deklaracji. Premiować będzie dobrze zaprojektowane opakowania, które przejdą sortowanie, recykling i dokumentację techniczną bez niepotrzebnych wyjątków.

Chcesz mieć pewność najwyższej klasy recyklingowej?

Projektowanie zgodne z klasą A to inżynieria, nie przypadek. Zaufaj doświadczeniu Organic Polska – stworzymy dla Ciebie jednomateriałowe rozwiązania transportowe z tektury falistej, które bez problemu przejdą weryfikację PPWR i ułatwią logistykę w Twojej firmie.

Czy Twoje opakowania przejdą audyt PPWR?

Nie zostawiaj optymalizacji na ostatnią chwilę. Skontaktuj się z ekspertami Organic Polska – przeanalizujemy Twoje obecne rozwiązania, zredukujemy pustą przestrzeń i zaprojektujemy tekturowe opakowania przemysłowe, które obniżą koszty logistyczne i spełnią rygorystyczne normy unijne.